18 Μαρτίου και δεν θα μπορούσαμε σήμερα να ξεχάσουμε ότι πριν 17 χρόνια ο μεγάλος μας νομπελίστας ποιητής Οδυσσέας Ελύτης φεύγει από τη ζωή.
Μεγάλος ηλιάτορας της Ελληνικής ποίησης και τροφοδότης των μεγάλων συνθετών που μελοποίησαν τα έργα του, ο Οδυσσέας Ελύτης (Αλεπουδέλης) είναι ένας από τους λατρεμένους αυτού του ιστολογίου. Κάθε ανάγνωσμα και κάθε άκουσμα μελοποιημένου ποιήματος του φέρνει ρίγη.
Στην "δημοκρατία" του σήμερα και στην ποιότητα του τίποτα της καθημερινής μας ζωής φωτεινός φάρος τα ποιήματα του Ελύτη, αρωγός για να κρατήσουμε ψηλά το κουράγιο και την ελπίδα για αγώνα και ανατροπή της πολιτικής της καταστροφής.
Από το Μικρό Ναυτίλο ξεχωρίζουμε ένα απόσπασμα.
.
.
XIV
Τ' ΑΝΩΤΕΡΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΜΟΥ τα έκανα στο Σχολείο
της θάλασσας. Ιδού και μερικές πράξεις για παράδειγμα:
(1) Εάν αποσυνδέσεις την Ελλάδα, στο τέλος θα δεις να σου
απομένουν μια ελιά, ένα αμπέλι, κι ένα καράβι. Που σημαί-
νει: με άλλα τόσα την ξαναφτιάχνεις.
(2) Το γινόμενο των μυριστικών χόρτων επί την αθωότητα
δίνει πάντοτε το σχήμα κάποιου Ιησού Χριστού.
(3) Η ευτυχία είναι η ορθή σχέση ανάμεσα στις πράξεις (σχή-
ματα) και στα αισθήματα (χρώματα). Η ζωή μας κόβεται,
και οφείλει να κόβεται, στα μέτρα που έκοψε τα χρωματι-
στά χαρτιά του ο Matisse.
(4) Όπου υπάρχουν συκιές υπάρχει Ελλάδα. Όπου προε-
ξέχει το βουνό απ' τη λέξη του υπάρχει ποιητής. Η ηδονή
δεν είναι αφαιρετέα.
(5) Ένα δειλινό στο Αιγαίο περιλαμβάνει τη χαρά και τη λύπη
σε τόσο ίσες δόσεις που δεν μένει στο τέλος παρά η αλήθεια.
(6) Κάθε πρόοδος στο ηθικό επίπεδο δεν μπορεί παρά να είναι
αντιστρόφως ανάλογη προς την ικανότητα που έχουν η δύ-
ναμη κι ο αριθμός να καθορίζουν τα πεπρωμένα μας.
(7) Ένας "Αναχωρητής" για τους μισούς είναι, αναγκαστι-
κά, για τους άλλους μισούς, ένας "Ερχόμενος".
XIV
Τ' ΑΝΩΤΕΡΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΜΟΥ τα έκανα στο Σχολείο
της θάλασσας. Ιδού και μερικές πράξεις για παράδειγμα:
(1) Εάν αποσυνδέσεις την Ελλάδα, στο τέλος θα δεις να σου
απομένουν μια ελιά, ένα αμπέλι, κι ένα καράβι. Που σημαί-
νει: με άλλα τόσα την ξαναφτιάχνεις.
(2) Το γινόμενο των μυριστικών χόρτων επί την αθωότητα
δίνει πάντοτε το σχήμα κάποιου Ιησού Χριστού.
(3) Η ευτυχία είναι η ορθή σχέση ανάμεσα στις πράξεις (σχή-
ματα) και στα αισθήματα (χρώματα). Η ζωή μας κόβεται,
και οφείλει να κόβεται, στα μέτρα που έκοψε τα χρωματι-
στά χαρτιά του ο Matisse.
(4) Όπου υπάρχουν συκιές υπάρχει Ελλάδα. Όπου προε-
ξέχει το βουνό απ' τη λέξη του υπάρχει ποιητής. Η ηδονή
δεν είναι αφαιρετέα.
(5) Ένα δειλινό στο Αιγαίο περιλαμβάνει τη χαρά και τη λύπη
σε τόσο ίσες δόσεις που δεν μένει στο τέλος παρά η αλήθεια.
(6) Κάθε πρόοδος στο ηθικό επίπεδο δεν μπορεί παρά να είναι
αντιστρόφως ανάλογη προς την ικανότητα που έχουν η δύ-
ναμη κι ο αριθμός να καθορίζουν τα πεπρωμένα μας.
(7) Ένας "Αναχωρητής" για τους μισούς είναι, αναγκαστι-
κά, για τους άλλους μισούς, ένας "Ερχόμενος".
.
.
.
XXVIIΑΡΓΗΣΑ ΠΟΛΥ ΝΑ ΚΑΤΑΛΑΒΩ τι σημαίνει ταπεινοσύνη
και φταίνε αυτοί που μου μάθανε να την τοποθετώ στον άλλο
πόλο της υπερηφάνειας. Πρέπει να εξημερώσεις την ιδέα της
ύπαρξης μέσα σου για να την καταλάβεις.
Μια μέρα που ένιωθα να μ' έχουν εγκαταλείψει όλα και μια
μεγάλη θλίψη να πέφτει αργά στην ψυχή μου, τράβηξα, κει
που περπατούσα, μες στα χωράφια χωρίς σωτηρία, ένα κλω-
νάρι άγνωστου θάμνου. Το 'κοψα και το 'φερα στο απάνω χείλι
μου. Ευθύς αμέσως κατάλαβα ότι ο άνθρωπος είναι αθώος.
Το διάβασα σ' αυτή τη στυφή από αλήθεια ευωδιά τόσο έν-
τονα που πήρα να προχωρώ το δρόμο της μ' ελαφρύ βήμα
και καρδιά ιεραποστόλου. Ώσπου, σε μεγάλο βάθος, μου
έγινε συνείδηση πια ότι όλες οι θρησκείες λέγανε ψέματα.
Ναι, ο Παράδεισος δεν ήταν μια νοσταλγία. Ούτε, πολύ
περισσότερο, μια ανταμοιβή. Ήταν ένα δικαίωμα.
.
.
.
Ποιητικές Συλλογές
- Προσανατολισμοί, Πυρσός, Αθήνα 1940
- Ήλιος ο Πρώτος. Μαζί με τις παραλλαγές πάνω σε μιαν αχτίνα. Γλάρος, Αθήνα 1943
- Άσμα Ηρωικό και Πένθιμο για τον Χαμένο Ανθυπολοχαγό της Αλβανίας. «Τετράδιο», τχ. 2, 1945· Ίκαρος, Αθήνα 1962.
- Το Άξιον Εστί. Ίκαρος, Αθήνα 1959
- Έξι και μία τύψεις για τον ουρανό. Ίκαρος, Αθήνα 1960
- Ο Ήλιος ο Ηλιάτορας. Ίκαρος, Αθήνα 1971
- Το Φωτόδεντρο και η Δέκατη Τέταρτη Ομορφιά. Ίκαρος, Αθήνα 1971
- Το Μονόγραμμα. Ίκαρος, Αθήνα 1972
- Τα Ρω του Έρωτα. Αστερίας, Αθήνα 1972
- Τα Ετεροθαλή. Ίκαρος, Αθήνα 1974
- Μαρία Νεφέλη, Ίκαρος, Αθήνα 1978
- Τρία ποιήματα με σημαία ευκαιρίας, Ίκαρος, Αθήνα 1982
- Ημερολόγιο ενός αθέατου Απριλίου, Ύψιλον/Βιβλία, Αθήνα 1984
- Ο μικρός ναυτίλος, Ίκαρος, Αθήνα 1985
- Τα ελεγεία της Οξώπετρας, Ίκαρος, Αθήνα 1991
- Δυτικά της λύπης, Ίκαρος, Αθήνα 1995
- Εκ του πλησίον, Ίκαρος, Αθήνα 1998 (μεταθανάτια έκδοση)
